Members Login

Εγγραφή
Username:
Password:

Η επόμενη ημέρα της Ελληνικής Δικαιοσύνης
29/11/2012 13:09
Η επόμενη ημέρα της Ελληνικής Δικαιοσύνης

Η επόμενη μέρα της ψήφισης του Ν. 4093/2012 βρίσκει το χώρο της Δικαιοσύνης σε μια έκρυθμη κατάσταση. Το Lawnet.gr έκρινε σκόπιμο να απευθυνθεί στους ίδιους τους εκπροσώπους του Δικαστικού και Δικηγορικού κλάδου προκειμένου να μας μεταφέρουν τη δική τους οπτική σχετικά με την κατάσταση που διαμορφώνεται, μετά την ψήφιση των νέων κυβερνητικών μέτρων.

Συγκεκριμένες προσωπικότητες από το νομικό κόσμο κλήθηκαν να δώσουν απαντήσεις σχετικά με το μέλλον της Ελληνικής Δικαιοσύνης καθώς και αναφορικά με την διαμορφωθείσα δυνατότητα πρόσβασης των πολιτών σε αυτή. Ειδικότερα, οι δύο κοινές ερωτήσεις που τέθηκαν είναι οι ακόλουθες:

 

1. Μετά την ψήφιση των νέων μέτρων πώς θα χαρακτηρίζατε την επόμενη ημέρα της Ελληνικής Δικαιοσύνης;

  2. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείτε ότι ο χώρος της Δικαιοσύνης, στο εξής καθίσταται περισσότερο ή λιγότερο προσιτός για τον πολίτη;

 

1) Η χώρα μας βιώνει μια άνευ προηγουμένου  οικονομική κρίση, η οποία όμως πρωτίστως είναι κρίση αξιών, κουλτούρας, αντιλήψεων και συμπεριφορών. Η κρίση αυτή, δυστυχώς, δεν άφησε  ανέγγιχτο και τον  ευαίσθητο χώρο της δικαιοσύνης. Για την σημερινή δε κατάσταση, μερίδιο ευθύνης  διαχρονικά φέρουν και  τα θεσμικά όργανα αυτής που δεν μπόρεσαν έγκαιρα να αντιπαρατεθούν με τα προβλήματα  του χώρου, να ρυθμίσουν τα του οίκου τους και να προτείνουν  τα ίδια λύσεις, με αποτέλεσμα να απολεσθεί «η έξωθεν καλή μαρτυρία».  Παρ’ όλες όμως τις αδυναμίες που υπάρχουν (και όλοι τις γνωρίζουμε) η δικαιοσύνη εξακολουθεί  και αποτελεί   προσδοκία και το τελευταίο καταφύγιο του έλληνα πολίτη.

Από την άλλη, δεν είναι τυχαίο ότι διαχρονικά οι εκάστοτε κυβερνήσεις ανάγκαζαν τον  έλληνα δικαστή να  αγωνίζεται για  αξιοπρεπείς κτιριακές εγκαταστάσεις, υλικοτεχνική υποδομή κλπ που έπρεπε οι ίδιες να του παρέχουν καθώς επίσης και  να  προσφεύγει στη  δικαστική  οδό για να διεκδικήσει το αυτονόητο! Αυτό που διακηρύσσει το ίδιο το Σύνταγμα. Αποδοχές ανάλογες με το λειτούργημά του. Μήπως τελικά αυτό το τελευταίο  τις εξυπηρετούσε ενισχύοντας τον απαξιωτικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονταν από τα  ΜΜΕ  λόγω των δικαστικών αυτών διεκδικήσεων;

Ουδείς αμφισβητεί ότι  οι τελευταίες εξοντωτικές περικοπές  της τάξεως του 60% που επέβαλε η Πολιτεία στο σύνολο των αποδοχών των δικαστών  έπληξαν την μισθολογική και οικονομική κατάσταση αυτών. Πρωτίστως όμως, φοβούμαι   ότι    κινούνται στη λογική της απονεύρωσης και απαξίωσης  αυτού του  δικαστικού λειτουργήματος, γεγονός που αναιρεί την  ίδια τη Δημοκρατία και εν τέλει στρέφεται κατά των πολιτών αυτής της χώρας.

Πιστεύει ειλικρινά  κανείς ότι  ένας εξαθλιωμένος δικαστής, όσο και αν το επιθυμεί, θα έχει την ψυχική ηρεμία και δύναμη ώστε με ευθυκρισία να αποφασίσει  για την ζωή, την τιμή  και την περιουσία του πολίτη; 
Η γενικευμένη   κρίση την οποία  βιώνει η χώρα με δραματικό τρόπο επέβαλε περισσότερο  ίσως, από κάθε άλλη φορά, την στήριξη του θεσμού της  Δικαιοσύνης  ώστε   με νηφαλιότητα  οι λειτουργοί της  να μπορέσουν  να επιτελέσουν τον θεσμικό τους ρόλο, θεμελιώδη, πλέον των άλλων αυτονόητων, και  για την οικονομική ανόρθωση της χώρας. Άλλωστε, θεσμοί και όργανα  υπάρχουν για να τιμωρηθούν οι επιλήσμονες των καθηκόντων τους δικαστικοί λειτουργοί. 

Δυστυχώς, η Πολιτεία δεν κατάλαβε ότι ο ρόλος και  η θέση του δικαστή, κυρίως στη σημερινή χειμαζόμενη ελληνική κοινωνία, δεν είναι μια εσωτερική υπόθεση των δικαστών. Είναι ζήτημα της ίδιας της κοινωνίας και της  ύπαρξης της Δημοκρατίας  σ’ αυτή τη χώρα.

2) Σ’ αυτό το τόσο αρνητικό πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί από τις τελευταίες γενικές εξελίξεις είναι  αυτονόητη η υποχρέωση των δικαστικών λειτουργών να επιτελέσουν το καθήκον τους, με σεβασμό πάντα στη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των διαδίκων.

Περαιτέρω, είναι  προφανές ότι, όπως προκύπτει και από τα στατιστικά στοιχεία των  δικαστηρίων, από τις επιβαρύνσεις που θεσπίστηκαν με πρόσφατα νομοθετήματα ( όπως αυξήσεις παραβόλων, δικαστικό  ένσημο σε αναγνωριστικές αγωγές  κλπ), σε συνδυασμό με την δυσμενή οικονομική συγκυρία και την  εν γένει οικονομική αδυναμία των πολιτών να καταβάλουν τα έξοδα αυτά, η πρόσβαση στη δικαιοσύνη συναντά ολοένα  και περισσότερους περιορισμούς. Αν δε οι  οικονομικές αυτές επιβαρύνσεις συνδυασθούν με την καθυστέρηση που παρατηρείται στην απονομή της δικαιοσύνης, στην πράξη αποδυναμώνεται  σειρά συνταγματικών δικαιωμάτων των πολιτών εκείνων που επιδιώκουν και δικαιούνται την  παροχή δικαστικής προστασίας σε εύλογο χρόνο.

Διαχρονικό έλλειμμα στις κατά καιρούς νομοθετικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει το Υπουργείο Δικαιοσύνης με σκοπό τον εκσυγχρονισμό και εξορθολογισμό του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης   αποτελεί η απουσία μελετών αξιολόγησης  των αποτελεσμάτων και των συνεπειών  των προγενέστερων νόμων, με αποτέλεσμα η προσπάθεια περιορισμού των εισαγομένων στα δικαστήρια υποθέσεων να επιχειρείται, πέραν των άλλων μέτρων που λαμβάνονται  και  δια της αύξησης των παραβόλων κλπ., γεγονός που  εξυπηρετεί κυρίως δημοσιονομικούς σκοπούς.

Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας, οι οποίοι αποτελούν κρίσιμο οργανικό μέρος του νομικού συστήματος απονομής της δικαιοσύνης  οφείλουν μακριά  από συντεχνιακές αντιλήψεις, όπως απαιτεί η κρισιμότητα των καιρών, να συνεισφέρουν μαζί με τους υπόλοιπους  θεσμικούς φορείς της δικαιοσύνης  στην προσπάθεια βελτίωσης του όλου θεσμικού πλαισίου αυτής  προς όφελος των ελλήνων πολιτών.



1) Η ψήφιση των νέων μέτρων δημιουργεί μια σοβαρή αναταραχή σε όλα τα νοικοκυριά αλλά πέρα από τις οικονομικές συνέπειες, είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν και νομικές συνέπειες. Είναι δεδομένο ότι πολλοί πολίτες θα προσφύγουν στη δικαιοσύνη κατά του νέου νόμου. Θα ανοίξει λοιπόν μια νομική συζήτηση γύρω από το θέμα. Σε ο,τι αφορά τους δικαστικούς λειτουργούς, είναι γνωστό ότι το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα επιφέρει σημαντικές μειώσεις στις αποδοχές τους, οι οποίες βάλλουν το θεσμικό και λειτουργικό ρόλο του μισθολογίου τους.  

2) Ο χώρος της δικαιοσύνης πρέπει να είναι προσιτός για τον πολίτη. Το κόστος λειτουργίας της δικαιοσύνης δεν είναι γνωστό καθώς σαφή οικονομικά στοιχεία δεν έχουν αποτυπωθεί σε κάποια μελέτη αλλά μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι οι αναβολές, ο όγκος των υποθέσεων κ.α. δημιουργούν ένα αυξημένο λειτουργικό κόστος. Όμως, το κόστος αυτό δεν μπορεί και δεν πρέπει να μεταφερθεί στον πολίτη. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη πρέπει να είναι ανοικτή ενώ οι δαπάνες θα πρέπει να εξορθολογιστούν. Χρειάζεται άμεσα επανέλεγχος των θεσμών και των ρυθμίσεων.



1) Επικρατεί μια δυστυχία παντού. Έχει χαθεί ο έλεγχος. Οι πολίτες δεν έχουν πού να απευθυνθούν. Όλοι απέχουν, κτίρια δεν υπάρχουν. Είναι δυνατό να μιλάμε για καλύτερες μέρες; Επικρατεί μια γενική μιζέρια. Χρειάζεται τεράστια προσπάθεια από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για να υπάρξει αλλαγή. Απαιτείται άλλη αντίληψη, άλλη λογική. Πρέπει να υπάρξει ελπίδα ανάπτυξης για τον τόπο.

2) Ο χώρος της δικαιοσύνης έχει καταστεί λιγότερο προσιτός. Η δικαιοσύνη είναι πλέον ακριβή για τον πολίτη.



1) Δεν χρειαζόταν να ψηφισθούν τα νέα μέτρα , για να διαπιστώσει κανείς αυτό που γνωρίζουν οι πάντες στη χώρα μας και όχι μόνον, δηλαδή τούς εξαιρετικά αργούς ρυθμούς με τους οποίους κινείται ο μηχανισμός της απονομής δικαιοσύνης. Αν κάποιος επιθυμεί, να αναζητήσει τις κύριες αιτίες του  αρνητικού αυτού φαινομένου, το οποίο έχει προσλάβει χαρακτηριστικά μονιμότητας, εύκολα θα τις εντοπίσει σε αυτές που εξέθρεψαν το σημερινό υπό κατάρρευση  πελατειακό πολιτικό σύστημα. Η υπαρκτή αυτή πραγματικότητα, δυστυχώς,  δεν αποτελεί  αφετηρία μιας καθολικής προσπάθειας για αποκατάσταση του κύρους της Δικαιοσύνης. Απεναντίας. Αποτελεί επιχείρημα και ευκαιρία για περαιτέρω υποβάθμιση του   ρόλου της. Είναι περίπου σαφές, ότι η Δικαιοσύνη  μεταλλάσσεται βαθμιαία σε ένα μηχανισμό είσπραξης δημοσίων εσόδων στο πλαίσιο της διαβόητης δημοσιονομικής πειθαρχίας που επιβάλει η τρόικα και το παρασύνταγμά της. Τα παραδείγματα μετά τον Ν. 4093/2012 που ψηφίστηκε  με τη γνωστή «κοινοβουλευτική» διαδικασία του ενός άρθρου, είναι αρκετά και απαντούν στο ερώτημά σας. Αύξηση του ποσοστού προσαύξησης των χρηματικών ποινών σε 110%, διπλασιασμός του δικαστικού ενσήμου, αλλά και αύξηση των ποσών της μετατροπής ποινής για κάθε ημέρα φυλάκισης και για κάθε ημέρα κράτησης. Η πλέον όμως επικίνδυνη διάταξη στη βάση της ίδιας  αδίστακτης εισπρακτικής λογικής, είναι αυτή με την οποία αυξάνεται το όριο μετατροπής της ποινής σε χρηματική στα πέντε έτη αφού  δράστες τέλεσης σοβαρών αδικημάτων μπορούν να καταβάλουν το ποσό της μετατραπείσας ποινής και να κυκλοφορούν ελεύθεροι. Αναφορικά με την κατάργηση της υποχρεωτικότητας της παράστασης του δικηγόρου στις εμπράγματες δικαιοπραξίες η οποία παρέμεινε μέχρι 31-12-2012 και μόνον πέραν ενός ποσού, είναι γνωστή η επιχειρηματολογία μας η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, υιοθετείται από την αιτιολογική έκθεση του Ν. 4093/2012!!. Βέβαια, οι αφελείς, δηλαδή όσοι πίστεψαν την προπαγάνδα των καναλιών, των εθνικών μας εργολάβων,  θα αναμένουν , επί ματαίω ασφαλώς, να .....ανακάμψει η εθνική μας οικονομία μετά την λήψη του άκρως ανταγωνιστικού (!!) αυτού μέτρου…Ωστόσο, σε λίγο πολλοί θα διαπιστώσουν στη πράξη, ότι η παρουσία του δικηγόρου στα συμβόλαια ήταν ασπίδα για τις συναλλαγές και για το αδύνατο συμβαλλόμενο μέρος.  Είναι προφανές, σε κάθε περίπτωση, ότι στην Ελλάδα η Δίκαιη Δίκη που είναι ο πυρήνας μιας ανεξάρτητης Δικαιοσύνης, δέχεται μια άνευ προηγουμένου επίθεση, με  πρόσχημα την  οικονομική κρίση και το υπαρκτό φαινόμενο της καθυστέρησης στη διαδικασία απονομής δικαιοσύνης. Αν δεν ανακόψουμε αυτή την επίθεση που γίνεται με τα μνημόνια και τους εφαρμοστικούς νόμους, θα καταλήξουμε σε πλήρη αποδόμηση του Κράτους Δικαίου στη πατρίδα μας.

2) Το πλαίσιο για το οποίο με ρωτάτε, είχε δημιουργηθεί ήδη με πληθώρα διατάξεων στη ψήφιση των οποίων το δικηγορικό σώμα είχε προβάλει τεκμηριωμένη αντίδραση. Πριν τον Ν. 4093/2012, είχε προηγηθεί ο Ν. 4055/2012 με την θέσπιση νέων παραβόλων για άσκηση ενδίκων μέσων,  τόκων επιδικίας, αρμοδιότητα μονομελών συνθέσεων στην εκδίκαση κακουργημάτων και στις διοικητικές δίκες κ.λ.π., ενώ καταργήθηκε ή περιορίσθηκε, το δικαίωμα άσκησης έφεσης στις ακυρωτικές διαφορές και αναίρεσης στις διοικητικές διαφορές ουσίας. Πρόσφατα εκδόθηκε η με αριθμό 4606/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και έλαβε ευρεία δημοσιότητα στις νομικές ιστοσελίδες, η οποία  με βάση το θεσπισθέν παράβολο 200ευρώ για την άσκηση της έφεσης, απέρριψε ως απαράδεκτο το ένδικο μέσο με τη σκέψη  ότι έπρεπε να καταβληθεί ένα για έκαστο των εκκαλούντων!!!. Αντιλαμβάνεστε ότι σε μια κοινωνία που περίπου το 1/3 βρίσκεται στην ανεργία και ένα άλλο μεγάλο ποσοστό «μισθοδοτείται» με 400ευρώ μηνιαίως, το προστατευόμενο από το Σύνταγμα και όχι μόνον δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών, όχι μόνον περιορίζεται αλλά ουσιαστικά καταργείται. Εδώ βέβαια είναι αναγκαίο να αναδειχθεί ο ρόλος των λειτουργών της Δικαιοσύνης. Οι δικαστές πρέπει να αντιληφθούν, αν θέλουν να έχουν την συμπαράσταση των πολιτών στη διεκδίκηση των αιτημάτων τους, ότι δεν πρέπει να «βάζουν πλάτη» για να περνάνε τα μέτρα, όπως γράφηκε ότι ειπώθηκε  από πρόεδρο συλλογικής τους έκφρασης.(«βάλαμε πλάτη και μας γύρισαν τη πλάτη») Είναι λειτουργοί και γι αυτό δεν πρέπει να μειωθούν οι αποδοχές τους. Δεν είναι εξαρτημένοι υπάλληλοι της τρόικα και  δεν αποτελεί έργο τους η υλοποίηση των μνημονιακών εισπρακτικών στόχων. Παράλληλα, οι δικηγορικοί σύλλογοι έχουν αυξημένη ευθύνη  και αποστολή στην παρούσα συγκυρία, αφού τίθενται εκποδών οι αρχές της Δίκαιης Δίκης και του Κράτους Δικαίου.  Να διοργανώσουν σεμινάρια, ημερίδες, συνέδρια  κ.λ.π., σχετικά με τα παραπάνω θέματα προκειμένου να ενημερωθούν τα μέλη τους  και να είναι σε θέση να προασπίσουν τα δικαιώματα των εντολέων τους που προσβάλλονται  από την ιδιάζουσα αυτή και παρατεταμένη μνημονιακή επίθεση, ενώ παράλληλα να ασκούν παρεμβάσεις υπέρ των πολιτών σε δίκες ενώπιον όλων των Δικαστηρίων, κάθε βαθμού και δικαιοδοσίας.